(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 171

॥ శ్రీః ॥
7.171. అధ్యాయః 171
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రోణధృష్టద్యుంనాదీనాం సంకులయుద్ధం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-171-0x(4720)(52779)
తస్మిన్సుతుములే యుద్ధే వర్తమానే భయావహే।
ధృష్టద్యుంనో మహారాజ ద్రోణమేవాభ్యవర్తత॥ 7-171-1(52780)
సందధానో ధనుఃశ్రేష్ఠం జ్యాం వికుర్షన్పునః పునః।
అభ్యద్రవత ద్రోణస్య రథం రుక్మవిభూషితం॥ 7-171-2(52781)
ధృష్టద్యుంనమథాయాంతం ద్రోణస్యాంతచికీర్షయా।
పరివవ్రుర్మహారాజ పాంచాలాః పాండవైః సహ॥ 7-171-3(52782)
తథా పరివృతం దృష్ట్వా ద్రోణమాచార్యసత్తమం।
పుత్రాస్తే సర్వతో యత్తా రరక్షుర్ద్రోణమాహవే॥ 7-171-4(52783)
బలార్ణవౌ తతస్తౌ తు సమేయాతాం నిశాముఖే।
గాతోద్ధూతౌ క్షుబ్ధసత్వౌ భైరవౌ సాగరావివ॥ 7-171-5(52784)
తతో ద్రోణం మహారాజ పాంచాల్యః పంచభిః శరైః।
వివ్యాధ హృదయే తూర్ణం సింహనాదం ననాద చ॥ 7-171-6(52785)
తం ద్రోణః పంచవింశత్యా విద్ధా భారత సంయుగే।
చిచ్ఛేదాన్యేన భల్లేన ధనురస్య మహాస్వనం॥ 7-171-7(52786)
ధృష్టద్యుంనస్తు నిర్విద్ధో ద్రోణేన భరతర్షభ।
ఉత్ససర్జ ధనుస్తూర్ణం సందశ్య దశనచ్ఛదం॥ 7-171-8(52787)
తతః క్రుద్ధో మహారాజ ధృష్టద్యుంనః ప్రతాపవాన్।
ఆదదేఽన్యద్ధనుఃశ్రేష్ఠం ద్రోణస్యాంతచికీర్షయా॥ 7-171-9(52788)
వికృష్య చ ధనుశ్చిత్రమాకర్ణాత్పరవీరహా।
ద్రోణస్యానత్కరం ఘోరం వ్యసృజత్సాయకం తతః॥ 7-171-10(52789)
స విసృష్టో బలవతా శరో ఘోరో మహామృధే।
భాసయామాస తత్సైన్యం దివాకర ఇవోదితః॥ 7-171-11(52790)
తం తు దృష్ట్వా శరం ఘోరం దేవగంధర్వమానవాః।
స్వస్త్యస్తు సమరే రాజంద్రోణాయేత్యబ్రువన్వచః॥ 7-171-12(52791)
తం తు సాయకమాయాంతమాచార్యస్య రథం ప్రతి।
కర్ణో ద్వాదశధఆ రాజంశ్చిచ్ఛేద కృతహస్తవత్॥ 7-171-13(52792)
స చ్ఛిన్నో బహుధా రాజన్సూతపుత్రేణ ధన్వినా।
నిపపాత శరస్తూర్ణం నిర్విషో భుజగో యథా॥ 7-171-14(52793)
`ఛిత్త్వా తు సమరే బాణం శరైః సన్నతపర్వభిః'।
ధృష్టద్యుంనం తతః కర్ణో వివ్యాధ దశభిః శరైః॥ 7-171-15(52794)
పంచభిర్ద్రోణపుత్రస్తు స్వయం ద్రోణస్తు సప్తభిః।
శల్యశ్చ దశభిర్బాణైస్త్రిభిర్దుఃశాసనస్తథా॥ 7-171-16(52795)
దుర్యోధనస్తు వింశత్యా శకునిశ్చాపి పంచభిః।
పాంచాల్యం త్వరయాఽవిధ్యన్సర్వ ఏవ మహారథాః॥ 7-171-17(52796)
స విద్ధః సప్తభిర్ఘోరైర్ద్రోణస్యార్థే మహాహవే।
సర్వానసంభ్రమాద్రాజ ప్రత్యవిద్ధ్యత్త్రిభిస్త్రిభిః।
ద్రోణం ద్రౌణిం చ కర్ణం చ వివ్యాధ చ తవాత్మజం॥ 7-171-18(52797)
తే భిన్నా ధన్వినా తేన ధృష్టద్యుంనం పునర్మృధే।
వివ్యధుః పంచభిస్తూర్ణమేకైకో రథినాం వరః॥ 7-171-19(52798)
ద్రుమసేనస్తు సంక్రుద్ధో రాజన్వివ్యాధ పత్రిణా।
త్రిభిశ్చాన్యైః శరైస్తూర్ణం తిష్ఠ తిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 7-171-20(52799)
స తు తం ప్రతివివ్యాధ త్రిభిస్తీక్ష్ణైరజిహ్మగైః।
స్వర్ణపుంఖైః శిలాధౌతైః ప్రాణాంతకరమైర్యుధి॥ 7-171-21(52800)
భల్లేనాన్యేన తు పునః సువర్ణోజ్జ్వలకుండలం।
నిచకర్త శిరః కాయాద్ద్రుమసేనస్య వీర్యవాన్॥ 7-171-22(52801)
తచ్ఛిరో న్యపతద్భూమౌ సందష్టౌష్ఠపుటం రణే।
మహావాతసముద్ధూతం పక్వం తాలఫలం యథా॥ 7-171-23(52802)
తాన్స విద్ధా పునర్యోధాన్వీరః సునిశితైః శరైః।
రాధేయస్యాచ్ఛినద్భల్లైః కార్ముకం చిత్రయోధినః॥ 7-171-24(52803)
న తు తన్మమృషే కర్ణో ధనుషశ్ఛేదనం తథా।
నికర్తనమివాత్యుగ్రం లాంగూలస్య మహాహరిః॥ 7-171-25(52804)
సోఽన్యద్ధనుః సమాదాయ క్రోధరక్తేక్షణః శ్వసన్।
అభ్యద్రవచ్ఛరౌఘైస్తం ధృష్టద్యుంనం మహాబలం॥ 7-171-26(52805)
దృష్ట్వా కర్ణం తు సంరబ్ధం తే వీరాః షడ్రథర్షభాః।
పాంచాల్యపుత్రం త్వరితాః పరివవ్రుర్జిఘాంసయా॥ 7-171-27(52806)
షణ్ణాం యోధప్రవీరాణాం తావకానాం పురస్కృతం।
మృత్యోరాస్యమనుప్రాప్తం ధృష్టద్యుంనమమమంస్మహి॥ 7-171-28(52807)
పతస్మిన్నేవ కాలే తు దాశార్హో వికిరంఛరాన్।
ధృష్టద్యుంనం పరాక్రాంతం సాత్యకిః ప్రత్యపద్యత॥ 7-171-29(52808)
తమాయాంతం మహేష్వాసం సాత్యకిం యుద్ధదుర్మదం।
రాధేయో దశభిర్బాణైః ప్రత్యవిధ్యదజిహ్మగైః॥ 7-171-30(52809)
తం సాత్యకిర్మహారాజ వివ్యాధ దశభిః శరైః।
పశ్యతాం సర్వవీరాణాం మా గాస్తిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 7-171-31(52810)
స సాత్యకేస్తు బలినః కర్ణస్య చ మహాత్మనః।
ఆసీత్సమాగమో రాజన్బలివాసవయోరివ॥ 7-171-32(52811)
త్రాసయన్రథఘోషేణ క్షత్రియాన్క్షత్రియర్షభః।
రాజీవలోచనం కర్ణం సాత్యకిః ప్రత్యవిధ్యత॥ 7-171-33(52812)
కంపయన్నివ ఘోషేణ ధనుషో వసుధాం బలీ।
సూతపుత్రో మహారాజ సాత్యకిం ప్రత్యయోధయత్॥ 7-171-34(52813)
విపాఠకర్ణినారాచైర్వత్సదంతైః క్షురైరపి।
కర్ణః శరశతైశ్చాపి శైనేయం ప్రత్యనిద్వ్యత॥ 7-171-35(52814)
తథైవ యుధ్యమానోఽపి వృష్ణీనాం ప్రవరో యుధి।
అభ్యవర్షచ్ఛరైః కర్ణం తద్యుద్ధమభవత్సమం॥ 7-171-36(52815)
తావకాశ్చ మహారాజ కర్ణపుత్రశ్చ దంశితః।
సాత్యకిం వివ్యధుస్తూర్ణ సమంతాన్నిశితైః శరైః॥ 7-171-37(52816)
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య తేషాం కర్ణస్య వా విభో।
అవిద్వ్యత్సాత్యకిః క్రుద్ధో వృషసేనం స్తనాంతరే॥ 7-171-38(52817)
తేన బాణేన నిర్విద్ధో వృషసేనో విశాంపతే।
న్యపతత్స రథే మూఢో ధనురుత్సృజ్య వీర్యవాన్॥ 7-171-39(52818)
తతః కర్ణో హతం మత్వా వృషసేనం మహారథం।
పుత్రశోకాభిసంతప్తః సాత్యకిం ప్రత్యపీడయత్॥ 7-171-40(52819)
పీడ్యమానస్తు కర్ణేన యుయుధానో మహారథః।
వివ్యాధ బహుభిః కర్ణం త్వరమాణః పునఃపునః॥ 7-171-41(52820)
స కర్ణం దశభిర్విద్ధ్వా వృషసేనం చ సప్తభిః।
స హస్తావాపధనుషీ తయోశ్చిచ్ఛేద సాత్వతః॥ 7-171-42(52821)
తావన్యే ధనుషీ సజ్జే కృత్వా శత్రుభయంకరే॥
యుయుధానమావిధ్యేతాం సమంతాన్నిశితైః శరైః॥ 7-171-43(52822)
వర్తమానే తు సంగ్రమే తస్మిన్వీరవరక్షయే।
అతీవ శుశ్రువే రాజన్గాండీవస్య మహాస్వనః॥ 7-171-44(52823)
శ్రుత్వా తు రథనిర్ఘోషం గాండీవస్య చ నిఃస్వనం।
సూతపుత్రోఽబ్రవీద్రాజందుర్యోధనమిదం వచః॥ 7-171-45(52824)
ఏష సర్వాం చమూం హత్వా ముఖ్యాంశ్చైవ నరర్షభాన్।
పౌరవాంశ్చ మహేష్వాసో విక్షిపన్నుత్తమం ధనుః॥ 7-171-46(52825)
పార్థో విజయతే తత్ర గాండీవనినదో మహాన్।
శ్రూయతే రథఘోషశ్చ వాసవస్యేవ నర్దతః॥ 7-171-47(52826)
కరోతి పాండవో వ్యక్తం కర్మౌపయికమాత్మనః।
ఏషా విదార్యతే రాజన్బహుధా భారతీ చమూః॥ 7-171-48(52827)
విప్రకీర్ణాన్యనీకాని న హి తిష్ఠంతి కర్హిచిత్।
వాతేనేవ సముద్ధూతమభ్రజాలం విదీర్యతే॥ 7-171-49(52828)
సవ్యసాచినమాసాద్య భిన్నా నౌరివ సాగరే॥ 7-171-50(52829)
ద్రవతాం యోధముఖ్యానాం గాండీవప్రేషితైః శరైః।
విద్ధానాం శతశో రాజఞ్శ్రూయతే నిఃస్వనో మహాన్॥ 7-171-51(52830)
శృణు దుందుభినిర్ఘోషమర్జునస్య రథం ప్రతి।
నిశీథే రాజశార్దూల స్తనయిత్నోరివాంబరే॥ 7-171-52(52831)
హాహాకారరవాంశ్చైవ సింహనాదాంశ్చ పుష్కలాన్।
శృణు శబ్దాన్బహువిధానర్జునస్య రథం ప్రతి॥ 7-171-53(52832)
అయం మధ్యే స్థితోఽస్మాకం సాత్యకిః సాత్వతాం వరః।
ఇహ చేల్లభ్యతే లక్ష్యం కృత్స్నాంజేష్యామహే పరాన్॥ 7-171-54(52833)
ఏష పాంచాలరాజస్య పుత్రో ద్రోణేన సంగతః।
సర్వతః సంవృతో యోధైః శూరైశ్చ రథసత్తమైః॥ 7-171-55(52834)
సాత్యకిం యది హన్యామ ధృష్టద్యుంనం చ పార్షతం।
అసంశయం మహారాజ ధ్రువో నో విజయో భవేత్॥ 7-171-56(52835)
సౌభద్రవదిమౌ వీరౌ పరివార్య మహారథౌ।
ప్రయతాయో మహారాజ నిహంతుం వృష్ణిపార్షతౌ॥ 7-171-57(52836)
సవ్యసాచీ పురోఽభ్యేతి ద్రోణానీకాయ భారత।
సంసక్తం సాత్యకిం జ్ఞాత్వా బహుభిః కురుపుంగవైః॥ 7-171-58(52837)
తత్ర గచ్ఛంతు బహవః ప్రవరా రథసత్తమాః।
యావత్పార్థో న జానాతి సాత్యకిం బహుభిర్వృతం॥ 7-171-59(52838)
తే త్వరధ్వం తథా శూరాః శరాణాం మోక్షణే భృశం।
యథా త్విహ వ్రజత్యేష పరలోకాయ మాధవః।
తథా కురు మహారాజ సునీత్యా సుప్రయుక్తయా॥ 7-171-60(52839)
కర్ణస్య మతమాస్థాయ పుత్రస్తే ప్రాహ సౌబలం।
యథేంద్రః సమరే రాజన్ప్రాహ విష్ణుం యశస్వినం॥ 7-171-61(52840)
వృతః సహస్రైర్దశభిర్గజానామనివర్తినాం।
రథైశ్చ దశసాహస్రైస్తూర్ణం యాహి ధనంజయం। 7-171-62(52841)
దుఃశాసనో దుర్విషహః సుబాహుర్దుః ప్రధర్షణః।
ఏతే త్వామనుయాస్యంతి పత్తిభిర్బహుభిర్వృతాః॥ 7-171-63(52842)
జహి కృష్ణౌ మహాబాహో ధర్మరాజం చ మాతుల।
నకులం సహదేవం చ భీమసేనం తథైవ చ॥ 7-171-64(52843)
దేవానామివ దేవేంద్రే జయాశా త్వయి మే స్థితా।
జహి మాతుల కౌంతేయానసురానివ పావకిః॥ 7-171-65(52844)
ఏవముక్తో యయౌ పార్థాన్పుత్రేణ తవ సౌబలః।
మహత్యా సేనయా సార్ధం సహ పుత్రైశ్చ తే విభో॥ 7-171-66(52845)
ప్రియార్థం తవ పుత్రాణాం దిధక్షుః పాండునందనాన్।
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తావకానాం పరైః సహ॥ 7-171-67(52846)
ప్రయాతే సౌబలే రాజన్పాండవానామనీకినీం।
బలేన మహతా యుక్తాః సూతపుత్రస్తు సాత్వతం॥ 7-171-68(52847)
అభ్యయాత్త్వరితో యుద్ధే కిరఞ్శరశతాన్బహూన్।
తథైవ పార్థివాః సర్వే సాత్యకిం పర్యవారయన్॥ 7-171-69(52848)
భారద్వాజస్తతో గత్వా ధృష్టద్యుంనరథం ప్రతి।
మహద్యుద్ధం తదాసీత్తుం ద్రోణస్య నిశి భారత।
ధృష్టద్యుంనేన వీరేణ పాంచాలైశ్చ సహాద్భుతం॥ ॥ 7-171-70(52849)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే ఏకసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 171 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-171-20 ద్యుమత్సేన ఇతి పాఠాంతరం॥
5-171-25 హరిః సింహః॥
5-171-27 షడ్రథర్షభాః దుర్యోధనదుఃశసాసనద్రోణకర్ణశల్యశకునయః॥
5-171-48 ఔపయికం యుక్తం॥
5-171-54 ఇహ సాత్యకిరూపం లక్ష్యం లభ్యతేచేత్।
అయం వశీక్రియతేచేదిత్యర్థః॥
5-171-60 మాధవో మధువంశజః సాత్యకిః॥
5-171-65 పావికః స్కందః॥
5-171-171 ఏకసప్తత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.